Normativ hüquqi aktın geriyə qüvvəsi

Normativ hüquqi aktın geriyə qüvvəsi — qanunvericilikdə tərifi

87.2. Fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqi vəziyyətini yaxşılaşdıran, hüquqi məsuliyyətini aradan qaldıran və ya yüngülləşdirən normativ hüquqi aktın qüvvəsi həmin normativ hüquqi aktda və ya onun qüvvəyə minməsi haqqında aktda birbaşa göstərilib-göstərilməməsindən asılı olmayaraq onun qüvvəyə minməsindən əvvəl əmələ gələn münasibətlərə şamil edilir.

87.3. Törədilməsi anında məsuliyyətə səbəb olmayan və ya daha yüngül məsuliyyətə səbəb olan əməllərə görə fiziki və hüquqi şəxslərin məsuliyyətinin yaranmasını və ya ağırlaşdırılmasını nəzərdə tutan normativ hüquqi aktın qüvvəsinin geriyə şamil edilməsinə yol verilmir.

Normativ hüquqi aktın geriyə qüvvəsi nə deməkdir?

Normativ hüquqi akt, bir qayda olaraq, qüvvəyə mindikdən sonra yaranan münasibətlərə tətbiq edilir; geriyə qüvvə bu qaydanın istisnasıdır və yalnız şəxsin xeyrinə işləyir. Yaxşılaşdırıcı aktın geriyə qüvvəsi avtomatikdir: bunun aktın özündə və ya onun qüvvəyə minməsi haqqında aktda ayrıca göstərilməsi tələb olunmur.

Məsuliyyət yaradan və ya ağırlaşdıran aktın isə geriyə şamil edilməsi qadağandır. Konstitusiya Qanunu geriyə qüvvə məsələsinin Konstitusiya ilə tənzimləndiyini göstərir (Normativ hüquqi aktlar haqqında Konstitusiya Qanunu, maddə 87.1): şəxsin vəziyyətini yaxşılaşdıran aktlardan başqa normativ hüquqi aktların qüvvəsi geriyə şamil edilmir (Konstitusiya, maddə 149). Hüquq pozuntusu törədildikdən sonra yeni qanunla məsuliyyət aradan qaldırılmışsa və ya yüngülləşdirilmişsə, yeni qanun tətbiq edilir (Konstitusiya, maddə 71).

Nümunə

Yeni akt müəyyən əmələ görə məsuliyyəti ləğv edibsə, həmin əməli akt qüvvəyə minməzdən əvvəl törətmiş şəxs də bu qaydadan faydalanır.