Müqavilə aidiyyəti

Müqavilə aidiyyəti — qanunvericilikdə

40.2. Tərəflər öz aralarındakı saziş ilə işin ərazi aidiyyətini dəyişdirə bilərlər. Saziş yazılı şəkildə ifadə olunmalıdır.

40.3. Saziş tərəflər arasında gələcəkdə baş verə biləcək konkret mübahisə ilə bağlı əvvəlcədən, habelə məhkəmənin icraatında olan müəyyən məhkəmə işi ilə bağlı həmin iş üzrə məhkəmənin hazırlıq iclası keçirilənədək bağlana bilər.

Müqavilə aidiyyəti nə deməkdir?

Müqavilə aidiyyəti tərəflərin iradəsinə əsaslanan aidiyyət növüdür: ümumi qaydaya görə iddia cavabdehin rəsmi qeydə alındığı yerin məhkəməsinə verilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 35.1), tərəflər isə yazılı sazişlə başqa ərazinin məhkəməsini seçə bilərlər. Ərazi aidiyyəti qaydalarının pozulmasına yol verilmir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 40.1), lakin bu halda aidiyyət qanunun özünün icazə verdiyi qaydada dəyişdirilir. Saziş yalnız ərazi aidiyyətinə aiddir; mübahisənin ümumi və ya kommersiya məhkəməsinə aidiyyəti qanunla müəyyən edilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 24.2).

Sazişin bağlanma vaxtı məhduddur: artıq məhkəmənin icraatında olan iş üzrə onu yalnız hazırlıq iclası keçirilənədək bağlamaq olar. Mübahisə üçün müstəsna aidiyyət nəzərdə tutulduqda tərəflərin sazişi tətbiq oluna bilməz (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 40.4): məsələn, daşınmaz əşyaya mülkiyyət hüququnun tanınması haqqında iddia hər halda əşyanın olduğu yerə görə verilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 39.1).

Nümunə

Müxtəlif şəhərlərdə yerləşən iki şirkət müqavilədə mübahisələrin iddiaçının ünvanı üzrə məhkəmədə baxılacağını yazılı şəkildə razılaşdıra bilər.