Müəyyən edilmiş cəzadan daha yüngül cəza təyin edilməsi

Qanunvericilikdə tərifi

Cinayətin məqsədi və motivi, təqsirkarın cinayətin törədilməsində rolu, cinayətin törədilməsi zamanı və bundan sonra onun davranışı ilə bağlı müstəsna hallar, habelə cinayətin ictimai təhlükəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə azaldan başqa hallar olduqda, eləcə də iştirakçılıqla törədilmiş cinayətin iştirakçısı həmin cinayətin açılmasına fəal kömək etdikdə, bu Məcəllənin Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsində müəyyən edilmiş aşağı həddən də az cəza təyin edilə bilər və ya məhkəmə həmin maddədə müəyyən ediləndən daha yüngül cəza növü təyin edə bilər, yaxud təyin edilməsi məcburi olan əlavə cəzanı təyin etməyə bilər.

Sadə dildə izah

Müəyyən edilmiş cəzadan daha yüngül cəza təyin edilməsi qaydası məhkəməyə Xüsusi hissənin sanksiyasından kənara çıxmağa imkan verir. Onun üç forması var: aşağı həddən az cəza təyin etmək, sanksiyada göstəriləndən daha yüngül cəza növü seçmək və ya məcburi əlavə cəzanı təyin etməmək. Bunun üçün cinayətin məqsədi və motivi, təqsirkarın rolu, onun cinayət zamanı və ondan sonrakı davranışı ilə bağlı müstəsna hallar, yaxud cinayətin ictimai təhlükəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə azaldan başqa hallar olmalıdır.

Həm ayrı-ayrı yüngülləşdirən hallar, həm də onların məcmusu müstəsna hal hesab edilə bilər (Cinayət Məcəlləsi, maddə 62.2). Belə müstəsna hallar olduqda residivə görə cəza da residiv üçün müəyyən edilmiş minimum hədlər nəzərə alınmadan təyin olunur (Cinayət Məcəlləsi, maddə 65.3). Sanksiyada nəzərdə tutulandan daha yüngül cəzanın təyin olunması əsasları məhz bu norma ilə müəyyən edilir (Cinayət Məcəlləsi, maddə 58.2).