Əşyanın təsadüfən məhv olması riski

Əşyanın təsadüfən məhv olması riski — qanunvericilikdə tərifi

571.1. Əgər alğı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, əşyanın təsadüfən məhv olması və ya təsadüfən zədələnməsi riski müqaviləyə uyğun olaraq satıcının əşyanı alıcıya vermək vəzifəsini icra etmiş sayıldığı andan alıcıya keçir.

Əşyanın təsadüfən məhv olması riski nə deməkdir?

Təsadüfi məhv və ya zədələnmə dedikdə tərəflərin heç birinin təqsiri olmadan baş verən itki nəzərdə tutulur. Risk qaydası belə itkinin tərəflərdən hansının üzərində qalacağını müəyyən edir. Alğı-satqı müqaviləsində ayrı qayda yoxdursa, risk satıcının əşyanı vermək vəzifəsini icra etmiş sayıldığı andan alıcıya keçir. Bu an əşyanın alıcıya təhvil verildiyi və ya onun ixtiyarına verildiyi məqamdır (Mülki Məcəllə, maddə 570.1), satıcının nə çatdırmaq, nə də əşyanı olduğu yerdə vermək vəzifəsi yoxdursa, əşyanın alıcıya göndərilmək üçün daşıyıcıya və ya rabitə təşkilatına təhvil verildiyi məqamdır (Mülki Məcəllə, maddə 570.2).

Yolda olduğu vaxt satılmış əşyanın riski, ayrı qayda yoxdursa, müqavilənin bağlandığı andan alıcıya keçir (Mülki Məcəllə, maddə 571.2). Riskin malın birinci daşıyıcıya təhvil verildiyi andan keçməsi barədə şərt satıcı əşyanın itirildiyini və ya zədələndiyini bilib alıcıya bildirmədikdə məhkəmə tərəfindən etibarsız sayıla bilər (Mülki Məcəllə, maddə 571.3). Daşınmaz əşyalarda isə risklər şübhə halında alıcıya yalnız daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə daxil edildiyi andan keçir (Mülki Məcəllə, maddə 648.2).

Nümunə

Satıcı mebeli alıcının ünvanına çatdırıb təhvil verdikdən sonra mebel ildırım vurması nəticəsində yanıbsa, təsadüfən məhv olma riski artıq alıcıya keçdiyindən itkini alıcı daşıyır.