Hüquqi terminMülki hüquq
Qarşısıalınmaz qüvvə
Həmçinin: fors-major
QISACA
Fövqəladə və həmin şəraitdə qarşısı alına bilməyən hal; iddia müddətinin axımını dayandırır və bir sıra hallarda zərərə görə məsuliyyəti istisna edir.
Qarşısıalınmaz qüvvə — qanunvericilikdə tərifi
379.1.1. iddianın irəli sürülməsinə fövqəladə və həmin şəraitdə qarşısı alına bilməyən hal (qarşısıalınmaz qüvvə) mane olduqda; …
Qarşısıalınmaz qüvvə nə deməkdir?
Mülki Məcəllə qarşısıalınmaz qüvvəni iki əlamətlə səciyyələndirir: hal fövqəladədir və həmin şəraitdə onun qarşısını almaq mümkün deyil (Mülki Məcəllə, maddə 379.1.1). Sərnişin daşınmalarına dair normada həmçinin vurğulanır ki, belə hadisəni müqavilə bağlanarkən qabaqcadan nəzərdə tutmaq və ağlabatan ehtiyatlılıqla rəf etmək mümkün olmur (Mülki Məcəllə, maddə 847.1). Əmək Məcəlləsi sel, daşqın, uçqun, quraqlıq və yanğın kimi təbii fəlakətləri qarşısıalınmaz qüvvəyə aid edir (Əmək Məcəlləsi, maddə 201).
Qarşısıalınmaz qüvvə iddianın irəli sürülməsinə mane olduqda iddia müddətinin axımı dayandırılır (Mülki Məcəllə, maddə 379.1). O, həm də məsuliyyəti istisna edən əsasdır: yüksək təhlükə mənbəyinin sahibi zərərin qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri nəticəsində yarandığını sübut edərsə, onun əvəzini ödəmir (Mülki Məcəllə, maddə 1108.1). Komisyonçu da saxlamağa götürdüyü malın itməsinə görə qarşısıalınmaz qüvvə ilə bağlı hallarda məsuliyyət daşımır (Mülki Məcəllə, maddə 813).
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, maddə 379.1.1