Çəkişmə prinsipi

Çəkişmə prinsipi — qanunvericilikdə tərifi

9.3. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməlidir. O, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır.

Çəkişmə prinsipi nə deməkdir?

Mülki işlər üzrə ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 9.1). Çəkişmə o deməkdir ki, sübut təqdim etmək, dəlil gətirmək və qarşı tərəfin dəlillərinə etiraz etmək tərəflərin özlərinin işidir, məhkəmə isə prosesi idarə edir və tərəflərin müzakirə etdiyi materiallar əsasında qərar çıxarır. İşdə iştirak edən şəxslər tələblərinin əsaslandığı dəlillər və sübutlar barədə bir-birinə məlumat verməyə borcludur ki, qarşı tərəf öz müdafiəsini təşkil edə bilsin (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 9.2).

Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 14.2) və qərarını özünün qulluq mövqeyinə görə irəli sürdüyü hüquqi dəlillərlə əsaslandıra bilməz (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 9.3). Tərəflərin çəkişmə prinsipini pozan qanunvericilik aktlarının qəbul edilməsinə yol verilmir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 1.3). Cinayət prosesində oxşar prinsip tərəflərin çəkişməsi adlanır (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 32.1).