Hakimlik şifahi imtahanı və tədris kursu: namizədi nə gözləyir

Yazılı imtahanın nəticəsi elan olunub və adınız siyahıdadır. Sevinc tez yerini yeni suala verir: hakimlik şifahi imtahanında nə soruşulur, ondan sonra tədris kursu nə qədər çəkir və təyinat kimdən asılıdır?

Yazılı imtahandan sonra hansı mərhələlər qalır?

Müsabiqənin ardıcıllığı dəyişməzdir: test, yazılı imtahan, şifahi imtahan, tədris kursu və məhkəmələrdə stajkeçmə, sonda təyinat. 2026-cı ilin müsabiqəsində test 28 iyunda keçirilib. Keçmiş elanlarda testdə 60 və daha çox bal toplayanlar növbəti mərhələyə buraxılıb. Bütün mərhələlərin ümumi mənzərəsini hakim olmaq üçün müsabiqənin mərhələləri, əvvəlki mərhələni isə hakimlik yazılı imtahanı yazısında izah etmişik.

Hər mərhələ əvvəlkinin üzərində qurulur. Şifahi imtahana yalnız yazılı imtahandan keçənlər, tədris kursuna isə yalnız şifahi imtahandan uğurla keçənlər buraxılır.

Şifahi imtahan necə keçir?

Şifahi imtahanı Hakimlərin Seçki Komitəsi keçirir. Namizəd hüquqi suallara şifahi cavab verir. Burada test biliyindən çox başqa şey yoxlanılır: normanı öz sözlərinizlə izah etmək, qeyri-standart vəziyyətdə hüquqi nəticəyə gəlmək və təzyiq altında sakit qalmaq bacarığı.

Sualların növü, imtahanın qaydası və qiymətləndirmə meyarları müsabiqə elanında və Məhkəmə-Hüquq Şurasının saytında (jlc.gov.az) dərc olunan «Hakim vəzifəsinə namizədin yaddaş kitabçası»nda göstərilir. Kitabçada imtahan suallarına annotasiya və nümunə suallar da var. Hazırlığa məhz oradan başlayın, kitabçadan səmərəli istifadə qaydasını isə yaddaş kitabçası haqqında yazıda göstərmişik.

Şifahi imtahana necə hazırlaşmalı?

Testdə və yazılı işdə düşünməyə vaxtınız var idi. Şifahi imtahanda cavab dərhal verilir və komissiya əlavə sual verərək cavabın dərinliyini yoxlayır. Ona görə hazırlıq da fərqli olmalıdır:

1. Əsas institutları səsli izah etməyi məşq edin: tərif, şərtlər, nəticə, bir nümunə.
2. Hər cavabı normaya bağlayın. «Məncə» yox, «qanuna görə» deyin və hansı məcəllədən danışdığınızı göstərin.
3. Bilmədiyiniz suala uydurma cavab verməyin. Bildiyiniz hissəni dəqiq deyin, qalanını açıq etiraf edin.
4. Etik mövzulara hazır olun: maraqların toqquşması, hakimin müstəqilliyi, tərəflərlə münasibət.
5. Dost və ya həmkarla sınaq imtahanı təşkil edin və cavablarınızı səsə yazıb dinləyin.

Nigar yazılı imtahandan keçib, şifahi imtahana 3 həftə qalıb. O, yaddaş kitabçasındakı nümunə suallardan 40-ını seçir və hər gün 5-inə səsli, 2 dəqiqə ərzində cavab verir. Birinci həftə cavablarının yarısı normasız, ümumi sözlərlə qurulurdu. Üçüncü həftə hər cavabda maddəni və bir praktik nümunəni göstərməyi vərdişə çevirir.

Tədris kursu və məhkəmələrdə stajkeçmə

Şifahi imtahandan keçən namizəd hələ hakim deyil. Növbəti mərhələ adətən Ədliyyə Akademiyasında təşkil olunan tədris kursudur. Burada nəzəri dərslərlə yanaşı məhkəmə aktlarının hazırlanması, iclasın aparılması və hakim etikası üzrə praktik məşğələlər keçirilir.

Kursun praktik hissəsi məhkəmələrdə stajkeçmədir. Namizəd təcrübəli hakimin rəhbərliyi altında iclaslarda iştirak edir, iş materiallarını öyrənir və məhkəmə aktlarının layihələrini hazırlayır. Kurs və stajkeçmə müddəti müsabiqə qaydalarında göstərilir, onu cari elandan yoxlayın.

Bu mərhələni formallıq saymaq səhvdir. Kurs zamanı namizədin fəaliyyəti və stajkeçmənin nəticələri qiymətləndirilir, təyinat üçün tövsiyə də məhz bu nəticələrə əsaslanır.

Hakimi kim təyin edir?

Namizədlərin seçilməsini Məhkəmə-Hüquq Şurası və onun yanında fəaliyyət göstərən Hakimlərin Seçki Komitəsi həyata keçirir, lakin hakimi Şura təyin etmir. Konstitusiyaya görə Konstitusiya Məhkəməsinin, Ali Məhkəmənin və apellyasiya məhkəmələrinin hakimlərini Prezidentin təqdimatı ilə Milli Məclis, digər məhkəmələrin hakimlərini isə Prezident təyin edir. Müsabiqədən keçən namizəd adətən birinci instansiya məhkəməsinə təyin olunur. Məhkəmə-Hüquq Şurasının məlumatına görə 2026-cı ildə ölkədə 705 hakim fəaliyyət göstərir.

Tez-tez verilən suallar

Şifahi imtahanda hansı sahələrdən sual verilir?

Sualların əhatə dairəsi müsabiqə elanında və yaddaş kitabçasında göstərilir. Hazırlaşarkən kitabçadakı annotasiyanı əsas götürün, çünki orada imtahan sualları mövzular üzrə açıqlanır.

Tədris kursu zamanı namizəd işdən çıxmalıdırmı?

Kursun rejimi və namizədin bu dövrdəki statusu müsabiqə qaydalarında müəyyən edilir. Qərar verməzdən əvvəl cari elanı və Hakimlərin Seçki Komitəsinin izahlarını oxuyun.

Şifahi imtahandan keçməsəm, yenidən iştirak edə bilərəmmi?

Növbəti müsabiqədə iştirak üçün yenidən müraciət etmək lazımdır. Hansı mərhələdən başlayacağınızı və hansı şərtlərin tətbiq olunacağını yeni müsabiqənin elanı müəyyən edir.

Sənədləri Seçki Komitəsinə necə təqdim etmək olar?

Sənədlər Hakimlərin Seçki Komitəsinə bütün iş günlərində qəbul olunur, elektron poçtla göndərmək də mümkündür.