Yüklülüyün üçüncü şəxslər üçün açıqlanması

Qanunvericilikdə tərifi

Yüklülük sahibi yüklülüyün üçüncü şəxslərə açıqlanmasını aşağıdakı üsullardan biri və ya bir neçəsi vasitəsilə həyata keçirir:

5.3.1. yüklülük predmetinə dair qüvvədə olan hüquqları və ya bu Qanunun 21.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş halda gələcəkdə yarana biləcək hüquqları barədə bildirişləri reyestrdə qeydə aldırmaqla;

5.3.2. yüklülük predmeti üzərində sahiblik hüququnu əldə etməklə;

5.3.3. yüklülük predmeti üzərində nəzarəti əldə etməklə.

Sadə dildə izah

Açıqlama yüklülüyün mövcudluğunu digər kreditorlar və alıcılar üçün görünən edir. Qanun üç üsul nəzərdə tutur. Reyestrdə bildirişin qeydə alınması istənilən yüklülük predmetinə tətbiq olunur (Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında Qanun, maddə 5.4). Sahiblik əldə etmə nağd pula, zinət əşyalarına, qeydiyyata alınmalı olmayan qiymətli kağızlara, anbar şəhadətnaməsinə və konosamentlərə tətbiq edilir (Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında Qanun, maddə 5.5). Nəzarət əldə etmə isə bank hesabındakı və ya notariusun depozit hesabındakı vəsaitlərə nəzarət müqaviləsi ilə həyata keçirilir (Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında Qanun, maddə 5.6).

Xüsusi yüklülük üçün açıqlama könüllü, dövlət və bələdiyyə yüklülüyü üçün məcburidir (Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında Qanun, maddə 5.1). Lakin onun praktik əhəmiyyəti böyükdür: açıqlanmış yüklülük üzrə tələblər açıqlanmamış yüklülük üzrə tələblərdən əvvəl ödənilir (Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında Qanun, maddə 6.1).

Nümunə

Bank sahibkara verdiyi kreditin təminatı kimi onun anbardakı malları üzərində yüklülük haqqında bildirişi reyestrdə qeydə aldırır; bundan sonra həmin mallar üzərində yaradılan yüklülüklərə nisbətən bankın tələbi əvvəl ödənilir.