Hüquqi terminMəhkəmə və hüquq mühafizə orqanları
Vahid məhkəmə təcrübəsi
Həmçinin: məhkəmə təcrübəsinin vahidliyi
QISACA
Məhkəmələrin eyni hüquqi məsələni eyni cür həll etməsini təmin etmək üçün Ali Məhkəmənin qərarları və Plenumun izahları ilə formalaşan hüquqi mövqelər.
Vahid məhkəmə təcrübəsi — qanunvericilikdə tərifi
Vahid məhkəmə təcrübəsi məhkəmələrin hüquqi məsələlərin həllinə yanaşmasının sabitliyini və ədalət mühakiməsi həyata keçirilərkən maddi və prosessual hüquq normalarının eyni cür tətbiq edilməsini təmin etmək məqsədilə formalaşdırılır. Ali Məhkəmə hüququn tətbiqi üzrə vahid məhkəmə təcrübəsini baxdığı işlər üzrə məhkəmə kollegiyalarının və Ali Məhkəmənin Plenumunun qərarları, habelə Ali Məhkəmənin Plenumunun məhkəmə təcrübəsinə dair verdiyi izahlar vasitəsilə formalaşdırır.
Vahid məhkəmə təcrübəsi nə deməkdir?
Vahid təcrübə məhkəmələrin hüquqi məsələlərə yanaşmasında sabitliyə xidmət edir: eyni hüquqi məsələ müxtəlif məhkəmələrdə fərqli həll edilməməli, maddi və prosessual normalar eyni cür tətbiq olunmalıdır. Bu təcrübəni Ali Məhkəmə üç vasitə ilə formalaşdırır: kollegiyaların baxdığı işlər üzrə qərarlar, Plenumun qərarları və Plenumun məhkəmə təcrübəsinə dair izahları (Məhkəmələr və hakimlər haqqında Qanun, maddə 79-1).
Təcrübənin ümumiləşdirilməsi zamanı sistemli nöqsanlar aşkar edildikdə Plenum izah nəzərdə tutan qərar qəbul edir, sonra həmin sahədə məhkəmələrin fəaliyyətinin ən azı 1 il monitorinqi aparılır və nəticələri hakimlərin fəaliyyəti qiymətləndirilərkən nəzərə alınır (Məhkəmələr və hakimlər haqqında Qanun, maddə 79-1). Mülki işlərdə Ali Məhkəmənin tərkibi əvvəlki hüquqi mövqedən fərqli yanaşmanı zəruri saydıqda, məsələyə mülki və kommersiya kollegiyalarının bütün hakimlərindən ibarət tərkibdə baxılır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 418-1.1), qəbul edilən mövqeni isə digər tərkiblər də rəhbər tutur (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 418-1.4).
Mənbə: Məhkəmələr və hakimlər haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu, maddə 79-1