Qeyri-prosessual münasibətlər

Qeyri-prosessual münasibətlər — qanunvericilikdə tərifi

Məhkəmə tərkibi ilə məhkəmə iştirakçıları arasında, yaxud işlərə baxılması ilə əlaqədar birinci instansiya, appelyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri arasında qanunda nəzərdə tutulmamış qeyri-prosessual münasibətlər yolverilməzdir.

Qeyri-prosessual münasibətlər nə deməkdir?

Qadağa iki istiqamətdə tətbiq olunur: məhkəmə tərkibi ilə iş iştirakçıları arasında və işə baxılması ilə əlaqədar müxtəlif instansiya məhkəmələri arasında; hər iki halda qanunda nəzərdə tutulmamış hər hansı əlaqə yolverilməzdir (Məhkəmələr və hakimlər haqqında Qanun, maddə 17). Qadağa hakimin müstəqilliyini qoruyur: məhkəmə qərarları hakimlərin sərbəst daxili inamına və məhkəmə araşdırmasının nəticələrinə əsaslanmalıdır, kənar müdaxilə olduqda isə hakim bu barədə Məhkəmə-Hüquq Şurasına müraciət etməlidir (Məhkəmələr və hakimlər haqqında Qanun, maddə 100).

Bu qayda hakimin vəzifələrində də əks olunur: hakimlər məhkəmə icraatına hazırlıq dövründə və icraat zamanı işlə bağlı şəxsləri qəbul etmir, yekun qərar qəbul edilənədək həmin qərara dair fikir bildirmirlər (Məhkəmələr və hakimlər haqqında Qanun, maddə 99). Cinayət prosesi üçün eyni qadağa Cinayət-Prosessual Məcəllədə ayrıca təsbit edilib (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 31).

Nümunə

Birinci instansiya hakiminin baxdığı iş barədə yuxarı instansiya məhkəməsinin hakimi ilə qeyri-rəsmi məsləhətləşməsi və ya tərəflərdən birini iclasdan kənar qəbul etməsi yolverilməz qeyri-prosessual münasibətdir.