Prosessual hüquq varisliyi

Prosessual hüquq varisliyi — qanunvericilikdə tərifi

58.1. Barəsində mübahisə edilən hüquq münasibətində və ya qətnamə ilə müəyyən edilən hüquq münasibətində tərəflərdən biri sıradan çıxdıqda (şəxs öldükdə, hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə, tələb güzəşt edildikdə, borc köçürüldükdə və maddi hüquq münasibətlərində şəxslərin dəyişməsinin digər hallarında) məhkəmə həmin tərəfi onun hüquq varisi ilə əvəz etməyə yol verir. Hüquq varisliyi prosesin hər hansı mərhələsində mümkündür.

Prosessual hüquq varisliyi nə deməkdir?

Prosessual hüquq varisliyi maddi hüquq münasibətində baş verən subyekt dəyişikliyinin prosesdə əks olunmasıdır: mübahisəli hüququn və ya vəzifənin yeni daşıyıcısı prosesdə əvvəlki tərəfin yerini tutur. Bu, əsl olmayan tərəfin əvəz edilməsindən fərqlidir: orada prosesə başlanğıcdan səhv şəxs cəlb edilmiş olur və əvəzetməyə iddiaçının yazılı razılığı ilə, əsasən hazırlıq mərhələsində yol verilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 54.1), varislik isə prosesin istənilən mərhələsində, o cümlədən qətnamə çıxarıldıqdan sonra mümkündür.

Varis prosesə daxil olana qədər edilmiş bütün hərəkətlər onun əvəz etdiyi şəxs üçün olduğu kimi, varis üçün də məcburidir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 58.2), yəni proses yenidən başlanmır. Tərəf öldükdə və ya hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə, mübahisəli münasibət varisliyə yol verirsə, məhkəmə icraatı dayandırmalıdır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 254.1.1); münasibət varisliyə yol vermirsə, icraata xitam verilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 261.0.7).

Nümunə

Borc iddiası üzrə iş gedərkən kreditor tələbini başqa şirkətə güzəşt edirsə, məhkəmə iddiaçını həmin şirkətlə əvəz edir və proses davam edir.