Məhkəməyə müraciət hüququ

Məhkəməyə müraciət hüququ — qanunvericilikdə tərifi

4.1. Bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər.

4.2. Məhkəməyə müraciət etmək hüququndan imtina edilməsi etibarsızdır.

Məhkəməyə müraciət hüququ nə deməkdir?

Məhkəməyə müraciət hüququ mülki prosesin başlanğıc nöqtəsidir: məhkəmədə iş şəxsin öz hüququnun və ya qanunla qorunan mənafeyinin müdafiəsi, yaxud təsdiqi üçün müraciəti ilə başlanır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 5.1). Bu hüquq məhkəmə müdafiəsinin təminatıdır və ondan imtina hüquqi qüvvəyə malik deyil. Bununla belə, tərəflər qanuna uyğun olaraq mübahisənin arbitraj məhkəməsində baxılması barədə saziş bağlaya bilər; belə saziş olduqda və tərəflərdən biri etiraz etdikdə məhkəmə ərizəni baxılmamış saxlayır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 259.0.5).

Bununla belə, qanun müraciətdən əvvəl bəzi ilkin addımlar tələb edə bilər. Qanun və ya müqavilə ilə nəzərdə tutulduqda kommersiya mübahisələri üzrə pretenziya qaydasına riayət olunmalıdır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 4.3), mediasiyaya dair qeyd-şərt olduqda isə mübahisə həmin qaydaya əməl edildikdən sonra məhkəməyə verilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 4.5). Ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə məhkəməyə müraciətdən əvvəl ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunur (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 4.6).