Məhkəmə aktlarının məcburiliyi

Məhkəmə aktlarının məcburiliyi — qanunvericilikdə tərifi

15.2. Məhkəmələrin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi, qərardadı, qərarı, əmri bütün dövlət hakimiyyəti, yerli özünüidarə orqanları, onların vəzifəli şəxsləri, ictimai birliklər, siyasi partiyalar, həmkarlar ittifaqları, onların vəzifəli şəxsləri, həmçinin fiziki və hüquqi şəxslər üçün məcburidir və Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində hökmən icra olunmalıdır.

Məhkəmə aktlarının məcburiliyi nə deməkdir?

Məhkəmə öz aktlarını qətnamə, qərardad, qərar və əmr formasında qəbul edir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 15.1). Məcburilik aktın qanuni qüvvəyə minməsi ilə yaranır: məsələn, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsindən şikayət verilməyibsə, o, bir qayda olaraq, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qüvvəyə minir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 233.1). Bundan sonra tərəflər, işdə iştirak edən digər şəxslər və onların hüquq varisləri eyni tələbi eyni əsasla yenidən irəli sürə və məhkəmənin müəyyən etdiyi faktlara başqa prosesdə mübahisə edə bilməzlər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 233.3).

Məhkəmə aktının icra olunmaması və məhkəməyə digər hörmətsizlik halları qanunda nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 15.3). Bununla belə, aktın məcburiliyi işdə iştirak etməyən maraqlı şəxsləri öz hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət etmək imkanından məhrum etmir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 15.4). Xarici dövlətlərin, beynəlxalq məhkəmələrin və iqtisad məhkəmələrinin aktlarının Azərbaycan ərazisində məcburiliyi beynəlxalq müqavilələrlə və Məcəllə ilə müəyyən olunur (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 15.5).