Hakim Olmaq İstəyənlər Üçün Tələblər və Müraciət Qaydaları
Necə Hakim Olmaq Olar? Azərbaycanda Hakimliyə Qəbul üçün Tam Bələdçi (2026)
Hakimlik hüquqşünaslar üçün ən məsuliyyətli və nüfuzlu peşələrdən biridir. Bu bələdçi Azərbaycanda hakim vəzifəsinə namizədlərin seçiminin bütün mərhələlərini — tələblər, test imtahanı, yazılı (kazus) imtahan, müsahibə, uzunmüddətli təlim və təyinat — Məhkəmə-Hüquq Şurası və Hakimlərin Seçki Komitəsinin rəsmi məlumatları əsasında izah edir. Məqalə hakim olmaq istəyən hüquqşünaslar üçün addım-addım yol xəritəsidir.
Hakim seçimini kim aparır?
Azərbaycanda hakim vəzifəsinə namizədlərin seçimi Məhkəmə-Hüquq Şurasının (MHŞ) nəzdində fəaliyyət göstərən Hakimlərin Seçki Komitəsi tərəfindən, şəffaf şəraitdə və obyektiv meyarlar əsasında həyata keçirilir. Hakimliyə test üsulu ilə qəbul 2005-ci ildən tətbiq olunur.
Məhkəmə-Hüquq Şurası məhkəmə hakimiyyətinin müstəqil özünüidarə orqanıdır; 15 üzvdən (onlardan 9-u hakim) ibarətdir və üzvlərin səlahiyyət müddəti 5 ildir. Şura hakimlərin seçimi, təlimi, qiymətləndirilməsi, vəzifədə irəliləməsi və intizam məsuliyyəti məsələləri ilə məşğul olur.
2024-cü il 7 noyabr tarixində «Məhkəmələr və hakimlər haqqında» Qanuna edilən dəyişikliklə hakim seçiminin əvvəlki çoxmərhələli proseduru sadələşdirilərək 3 mərhələyə endirilib: test imtahanı, yazılı imtahan və müsahibə.
Hakim olmaq üçün tələblər
Hakim vəzifəsinə namizədlik Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 126-cı maddəsinə və «Məhkəmələr və hakimlər haqqında» Qanunun müvafiq müddəalarına əsaslanır. Namizəd aşağıdakı şərtlərə cavab verməlidir:
| Tələb | İzah |
|---|---|
| Vətəndaşlıq | Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olmaq |
| Seçki hüququ | Seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olmaq |
| Təhsil | Ali hüquq təhsilinə malik olmaq |
| İş stajı | Hüquqşünas ixtisası üzrə 5 ildən artıq iş stajına malik olmaq |
Əvvəllər hakim namizədi üçün tələb olunan minimum 30 yaş şərti son qanunvericilik dəyişiklikləri ilə aradan qaldırılıb. Tələblər vaxtaşırı yenilənə bildiyindən, müraciətdən əvvəl aktual şərtləri Məhkəmə-Hüquq Şurasının rəsmi saytından (jlc.gov.az) dəqiqləşdirin.
Qiymətləndirmə nəticəsində səlahiyyətləri uzadılmamış şəxslər 5 il müddətində hakim vəzifəsinə namizədlərin seçilməsi üçün imtahanlarda və müsahibədə iştirak edə bilməzlər.
Seçim prosesi: addım-addım
Hakim vəzifəsinə namizədlərin seçimi bir neçə ardıcıl mərhələdən keçir. Aşağıdakı sxem ümumi axını göstərir:
ali hüquq təhsili + 5 ildən artıq staj
sənədlər: [email protected]
100 tapşırıq: 90 qanunvericilik + 10 məntiq
cinayət + mülki · yekun bal ≥ 60
Hakimlərin Seçki Komitəsi
iş yeri və orta əməkhaqqı saxlanılır
vakant vəzifələrə uyğun sıralama
vəzifəyə təyinat
1. Test imtahanı
Seçimin ilkin mərhələsi test imtahanıdır. Yeni qaydalara görə:
| Parametr | Dəyər |
|---|---|
| Tapşırıq sayı | 100 test tapşırığı |
| 90 tapşırıq | Müvafiq qanunvericilik sahələri üzrə biliklər |
| 10 tapşırıq | Məntiqi nəticələr çıxarmaq qabiliyyəti |
| Təşkilatçı | Hakimlərin Seçki Komitəsi |
| Nəticə | Uğur qazanan namizədlər yazılı imtahana keçir |
2. Yazılı imtahan (kazus)
Yazılı mərhələdə namizədlərin praktik hüquqi təhlil bacarığı kazuslar (situasiya məsələləri) əsasında yoxlanılır:
| Parametr | Dəyər |
|---|---|
| Sahələr | Cinayət hüququ və mülki hüquq üzrə kazuslar |
| Hər kazus | Maksimum 100 balla qiymətləndirilir |
| Qiymətləndirmə | «İkiqat yoxlama» — iki müstəqil qiymətləndirici, balların ortası |
| Yekun bal | Cinayət və mülki sahələr üzrə ballar cəmlənib 2-yə bölünür |
| Keçid şərti | Yekun bal ≥ 60, hər sahə üzrə ayrıca ≥ 40 |
Yazılı imtahandan keçmək üçün iki şərt birlikdə ödənməlidir: ümumi yekun balın 60 və daha çox olması və hər sahə (cinayət, mülki) üzrə ayrıca balın 40-dan az olmaması. Yalnız bir sahəyə güvənmək kifayət deyil.
3. Müsahibə
Yazılı mərhələni uğurla keçən namizədlər müsahibəyə dəvət olunur. Müsahibə fərdi qaydada keçirilir; namizədin hüquqi bilikləri, məntiqi nəticə çıxarma bacarığı və praktik düşüncə tərzi qiymətləndirilir. Müsahibənin dəqiq formatı və qaydaları Hakimlərin Seçki Komitəsi tərəfindən müəyyən olunur və «Hakim vəzifəsinə namizədin yaddaş kitabçası»nda (jlc.gov.az) əks olunur.
4. Uzunmüddətli təlim və təyinat
İmtahanlardan müvəffəqiyyətlə keçən namizədlər uzunmüddətli təlim mərhələsinə keçirilir; təlim müvafiq tədris-elm müəssisəsində təşkil olunur. Bu dövrdə namizədlərin iş yerləri və orta əməkhaqları saxlanılır. Hakimlərin Seçki Komitəsi uğurlu namizədləri topladıqları ballara görə sıralayır və nəticələri Məhkəmə-Hüquq Şurasına təqdim edir. MHŞ isə namizədlərin vakant hakim vəzifələrinin sayına uyğun olaraq təyinatı barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdimat verir.
Tələb olunan sənədlər
Hakimliyə namizədliyin qeydə alınması üçün ərizə ilə birlikdə aşağıdakı sənədlər təqdim olunur:
| № | Sənəd |
|---|---|
| — | Müəyyən edilmiş formada ərizə |
| 1 | Şəxsiyyət vəsiqəsinin notarial qaydada təsdiq edilmiş surəti |
| 2 | Kadrlar uçotunun şəxsi vərəqəsi |
| 3 | Tərcümeyi-hal |
| 4 | Ali təhsil haqqında sənədin (diplomun) notarial qaydada təsdiq edilmiş surəti |
| 5 | Əmək kitabçasının təsdiq edilmiş (notarial və ya kadrlar şöbəsində) surəti |
| 6 | Yaşadığı ünvan üzrə sağlamlıq, habelə ruhi-əsəb və narkoloji dispanserlərdə qeydiyyat barədə arayışlar |
| 7 | 4×6 sm ölçüdə 4 ədəd rəngli fotoşəkil |
• Kadrlar uçotunun şəxsi vərəqəsi və tərcümeyi-hal elektron formada tərtib edilməli, sonunda göy rəngli qələmlə «özüm yazdım və həqiqiliyini imzamla təsdiq edirəm» qeydi ilə imzalanmalıdır.
• Əmək kitabçasının təsdiq edilmiş surətini yazılı imtahanın ikinci fazasını keçdikdən sonra ən geci 5 gün ərzində təqdim etmək mümkündür.
Müraciət qaydası
Sənədlər Hakimlərin Seçki Komitəsinin [email protected] ünvanına elektron formada (PDF) göndərilə və ya şəxsən təqdim edilə bilər. Şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi üzərindən, əmək müqavilələrinə dair çıxarışı isə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin elektron informasiya sisteminin «Əmək və məşğulluq» altsistemindən əldə etməklə təqdim etmək mümkündür. Namizədliyi qeydə alınanlara müvafiq qəbz verilir.
Hakimlərin Seçki Komitəsi imtahan suallarına dair annotasiyanı, imtahan qaydalarını, namizədin vəzifələrini və nümunə sualları özündə əks etdirən «Hakim vəzifəsinə namizədin yaddaş kitabçası»nı rəsmi saytda (jlc.gov.az) yerləşdirir. Hazırlığa bu kitabçadan başlamaq ən düzgün addımdır.
Vəkilliyə qəbul və hakimliyə qəbul: müqayisə
İki hüquq peşəsinə qəbul prosesləri oxşar olsa da, mühüm fərqlər var:
| Meyar | Vəkillik | Hakimlik |
|---|---|---|
| Təşkil edən orqan | Vəkillər Kollegiyası (İxtisas Komissiyası) | Məhkəmə-Hüquq Şurası (Hakimlərin Seçki Komitəsi) |
| İş stajı | ən azı 1 il | 5 ildən artıq |
| Mərhələlər | yazılı test + şifahi müsahibə + icbari təlim | test + yazılı (kazus) + müsahibə + uzunmüddətli təlim |
| Test | 100 sual (DİM) | 100 tapşırıq (90 qanun + 10 məntiq) |
| Yazılı kazus | — | cinayət + mülki (yekun ≥ 60) |
| İmtahan haqqı | 300 AZN | rəsmi haqq nəzərdə tutulmayıb |
| Nəticə | Vəkillər Kollegiyasının üzvü | hakim vəzifəsinə təyinat |
Vəkillik yolu ilə maraqlanırsınızsa, saytımızdakı bələdçiyə baxın: Necə vəkil olmaq olar? Vəkilliyə qəbul bələdçisi.
İmtahana necə hazırlaşmaq olar?
Həm test, həm də kazus mərhələsi dərin qanunvericilik biliyi və praktik təhlil tələb edir. Səmərəli hazırlıq üçün:
- Cinayət və mülki hüququ xüsusilə dərindən öyrənin — yazılı kazuslar məhz bu iki sahə üzrədir.
- Prosessual məcəllələri (CPM, MPM, İnzibati Prosessual) və maddi hüquq normalarını birlikdə mənimsəyin.
- Yaddaş kitabçasındakı nümunə sualları və annotasiyanı mütləq həll edin.
- Test üçün vaxt nəzarəti ilə məşq edin; məntiq blokunu (10 tapşırıq) da nəzərdən qaçırmayın.
- Kazus həllində normaya istinad, hüquqi əsaslandırma və aydın nəticə vacibdir.
Məcəllələr üzrə konspektlər və test materialları üçün saytımızın digər bölmələrindən istifadə edə bilərsiniz. Hüquqi terminologiya və normaların sistemli təkrarı həm hakimlik, həm də vəkillik imtahanına hazırlıqda eyni dərəcədə faydalıdır.
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
Faydalı linklər: Rəsmi məlumat üçün — Məhkəmə-Hüquq Şurası (jlc.gov.az) və Hakimlərin Seçki Komitəsinin elanları.
Hüquqi qeyd: Bu məqalə yalnız ümumi məlumat və hazırlıq məqsədi daşıyır, rəsmi sənəd və ya hüquqi məsləhət deyil. Seçim qaydaları, tələblər və tarixlər dəyişə bilər — müraciətdən əvvəl məlumatları rəsmi mənbələrdən (jlc.gov.az) dəqiqləşdirin. Son yenilənmə: iyun 2026.
Oxşar materiallar
- MATERİALAliment 2026: minimum məbləğ, gəlirdən faiz (1/4, 1/3, 1/2) və sabit məbləğ — hansı halda hansı tətbiq olunur?Boşanma və ya ayrılıqdan sonra ən çox verilən sual budur: «Uşağa nə qədər aliment düşür?» Cavab təkcə uşaqların sayından yox, həm də aliment ödəyəcək…11 dəq oxu
- MATERİALAlimentin artırılması və azaldılması: kim, nə vaxt və hansı əsaslarla tələb edə bilər? (2026)Bir neçə il əvvəl təyin edilmiş aliment bu günün xərclərini ödəmir: uşaq böyüyüb, təhsil və müalicə xərcləri artıb, qiymətlər dəyişib. Yaxud əksinə — …12 dəq oxu
- MATERİALEkspert və mütəxəssis: cinayət prosesində fərqləri və rolları (CPM-nin 96 və 97-ci maddələri)Cinayət prosessual hüququ Ekspert və mütəxəssis: cinayət prosesində fərqləri və rolları (CPM-nin 96 və 97-ci maddələri) Hər ikisi xüsusi biliyə malikd…4 dəq oxu
- MATERİALŞahid və hal şahidi arasında fərq nədir? (CPM-nin 94 və 95-ci maddələri)Cinayət prosessual hüququ Şahid və hal şahidi arasında fərq nədir? (CPM-nin 94 və 95-ci maddələri) Adları bənzəsə də, şahid və hal şahidi cinayət pros…4 dəq oxu
Şərhlər0
Hələ şərh yoxdur — ilk siz yazın.
Şərhlər yalnız qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilər üçündür — spam və anonim yazılara qarşı.