Hüquqi terminProsessual hüquq
Xüsusi icraat
QISACA
Hüquq haqqında mübahisə olmadan hüquqi faktların, şəxsin statusunun və ya digər hüquqi vəziyyətin məhkəmə tərəfindən müəyyən edildiyi icraat növü.
Xüsusi icraat — qanunvericilikdə tərifi
305.1. Məhkəmə xüsusi icraat qaydasında aşağıdakı işlərə baxır:
305.1.1. hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi haqqında;
305.1.2. şəxsin xəbərsiz itkin düşmüş hesab edilməsi və ya şəxsin ölmüş elan edilməsi haqqında; …
Xüsusi icraat nə deməkdir?
Xüsusi icraatda iddiaçı və cavabdeh yoxdur: iş ərizəçinin müraciəti ilə qaldırılır və ona ərizəçinin və maraqlı şəxsin iştirakı ilə baxılır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 306.2). Bu qaydada hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi, şəxsin xəbərsiz itkin düşmüş hesab edilməsi və ya ölmüş elan edilməsi, şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi, övladlığa götürmə, itirilmiş adsız qiymətli kağızlar üzrə hüquqların bərpası və digər işlərə baxılır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 305.1).
Belə işlərə Məcəllədə müəyyən edilmiş xüsusiyyətlərlə iddia icraatı qaydasında baxılır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 306.1). Baxış zamanı hüquq haqqında mübahisə olduğu müəyyən edilərsə, hakim ərizəni baxılmamış saxlayır və maraqlı şəxslərə ümumi əsaslarla iddia vermək hüququnu izah edir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 306.4). Qanunlarla xüsusi icraat qaydasında başqa işlərə baxılması da nəzərdə tutula bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 305.2).
Nümunə
Nikahın qeydə alınmasını təsdiq edən sənəd itibsə və onu bərpa etmək mümkün deyilsə, şəxs bu faktın müəyyən edilməsi üçün xüsusi icraat qaydasında məhkəməyə müraciət edə bilər.
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi, maddə 305.1