Hüquqi terminProsessual hüquq
Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi
Həmçinin: hüquqi faktın müəyyən edilməsi
QISACA
Şəxsi və ya əmlak hüquqlarının yaranmasının, dəyişməsinin və ya xitamının asılı olduğu faktların xüsusi icraat qaydasında məhkəmə tərəfindən təsdiqi.
Qanunvericilikdə tərifi
307.1. Məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir.
Sadə dildə izah
Məhkəmə şəxslərin qohumluq münasibətlərini, şəxsin öhdədə olması faktını, doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktını, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ üzrə sahiblik faktını, bədbəxt hadisə faktını, mirasın qəbul edilməsi faktını, atalığın etiraf olunması faktını və hüquqi əhəmiyyəti olan digər faktları müəyyən edə bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 307.2).
Məhkəmə faktı yalnız o halda müəyyən edir ki, ərizəçi onu təsdiq edən sənədi başqa qaydada ala bilməsin və ya itirilmiş sənədin bərpası mümkün olmasın (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 308). Ərizədə faktın hansı məqsəd üçün lazım olduğu göstərilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 310.1). Ərizə ərizəçinin yaşadığı yerin (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 309.1), daşınmaz əmlaka sahiblik faktı üzrə isə əmlakın yerləşdiyi yerin məhkəməsinə verilir (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 309.2). Qətnamə qeydə alınmalı faktlar üzrə qeydiyyat orqanının sənədini əvəz etmir, qeydiyyat üçün əsasdır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 311).
Nümunə
Valideynlərinin nikah sənədi arxivdə tapılmayan şəxs mirası rəsmiləşdirmək üçün qohumluq münasibətinin müəyyən edilməsini məhkəmədən xahiş edə bilər.
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi, maddə 307.1