Təbii inhisar

Təbii inhisar — qanunvericilikdə tərifi

1.1.45. təbii inhisar – istehsalın texnoloji xüsusiyyətlərinə görə rəqabətin mümkün olmadığı, habelə iqtisadi baxımdan əlverişli və ya məqsədəuyğun hesab edilmədiyi şəraitdə dövlət və ya ictimai maraqlar səbəbindən ödənilməsi zəruri olan, lakin istehlakda başqa məhsul ilə əvəz edilə bilməyən məhsula tələbatın təmin edilməsi üçün daha səmərəli olan bazarın vəziyyəti; …

Təbii inhisar nə deməkdir?

Təbii inhisarda rəqabətin olmaması bazar iştirakçılarının razılaşması və ya sui-istifadəsi ilə deyil, sahənin texnoloji xüsusiyyətləri və məhsulun istehlakda əvəzolunmazlığı ilə bağlıdır. Məcəllənin sadaladığı təbii inhisar sahələri sırasında neft və qazın boru kəmərləri ilə nəqli, elektrik və istilik enerjisinin ötürülməsi və paylanması, dəmir yolu və metro infrastrukturu, hava limanı xidmətləri, su təchizatı və kanalizasiya şəbəkələri, ümumi istifadədə olan telefon rabitəsi və universal poçt rabitəsi xidmətləri var (Rəqabət Məcəlləsi, maddə 36.1).

Təbii inhisar şəraitində rəqabət olmadığı üçün dövlət tənzimləməsi tətbiq edilir: qiymətlərin tənzimlənməsi, xidmət göstərilməsi məcburi olan müştərilərin müəyyən edilməsi, təminatın minimum səviyyəsinin müəyyən edilməsi (Rəqabət Məcəlləsi, maddə 37.1). Sahədə rəqib subyektlər yarandıqda rəqabət şəraitində fəaliyyət göstərən subyektlər təbii inhisar subyekti hesab edilmir (Rəqabət Məcəlləsi, maddə 36.3).