Mülki prosessual hüquq qabiliyyəti

Mülki prosessual hüquq qabiliyyəti — qanunvericilikdə tərifi

Hər bir fiziki və hüquqi şəxs eyni dərəcədə qanunla müəyyən edilən və qanunla yol verilən mülki prosessual hüquqlar əldə etmək və vəzifələr daşımaq qabiliyyətinə (mülki-prosessual hüquq qabiliyyəti) malikdir.

Mülki prosessual hüquq qabiliyyəti nə deməkdir?

Mülki prosessual hüquq qabiliyyəti şəxsin mülki prosesdə tərəf və ya digər işdə iştirak edən şəxs ola bilməsinin ilkin şərtidir. Bu anlayış maddi hüquqdakı mülki hüquq qabiliyyətinə paraleldir: Mülki Məcəllə də bütün fiziki şəxslərin mülki hüquq qabiliyyətini eyni dərəcədə tanıyır (Mülki Məcəllə, maddə 25.1), lakin prosessual hüquq qabiliyyəti məhkəmə prosesindəki hüquq və vəzifələrə aiddir.

Hüquq qabiliyyəti şəxsin məhkəmədə öz hərəkətləri ilə iş aparmaq imkanını ifadə etmir; bunun üçün mülki prosessual fəaliyyət qabiliyyəti lazımdır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 49.1). Məsələn, on dörd yaşınadək uşaq da tərəf ola bilər, lakin onun mənafelərini məhkəmədə qanuni nümayəndələri qoruyur (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 49.4). Fiziki və hüquqi şəxslərlə yanaşı dövlət orqanları və başqa orqanlar da tərəf qismində çıxış edə bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 50.1), qanunda nəzərdə tutulan hallarda isə hüquqi şəxs olmayan təşkilatlar da tərəf ola bilər (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 50.4).