Hökmün qanuniliyi və əsaslılığı

Hökmün qanuniliyi və əsaslılığı — qanunvericilikdə tərifi

Məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır.

349.4. Məhkəmənin hökmü Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının cinayət və digər qanunlarının tələblərinə riayət edilməklə çıxarıldıqda qanuni hesab edilir.

349.5. Aşağıdakı hallarda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir:

349.5.1. məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda;

349.5.2. bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə;

349.5.3. məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə.

Hökmün qanuniliyi və əsaslılığı nə deməkdir?

Hökmün qanuniliyi və əsaslılığı tələbləri onun müxtəlif tərəflərinə aiddir. Qanunilik hüquqi tərəfi əhatə edir: hökm çıxarılarkən həm prosessual qaydalara, həm də maddi hüquq normalarına — Konstitusiyaya, Cinayət-Prosessual Məcəlləyə, cinayət və digər qanunlara — riayət olunmalıdır. Əsaslılıq isə işin faktiki tərəfinə aiddir: məhkəmənin nəticələri ittihamı qiymətləndirmək üçün yetərli olan və məhkəmə istintaqında yoxlanılmış sübutlarla təsdiqlənməlidir, məhkəmə istintaqında tədqiq edilməmiş material isə hökmə əsas ola bilməz.

Bu tələblərin pozulması hökmün apellyasiya qaydasında ləğvinə və ya dəyişdirilməsinə səbəb ola bilər; belə əsaslar sırasına mühüm faktiki halların araşdırılmaması, məhkəmənin nəticələrinin işin faktiki hallarına uyğun olmaması və cinayət qanunu normasının düzgün tətbiq edilməməsi daxildir (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 399.1). İttiham hökmü ehtimallara əsaslana bilməz (Cinayət-Prosessual Məcəllə, maddə 351.2). Mülki prosesdə məhkəmənin qətnaməsinə də eyni tələb qoyulur: o da qanuni və əsaslı olmalıdır (Mülki Prosessual Məcəllə, maddə 217.1).