Əvəzləşdirmə

Əvəzləşdirmə — qanunvericilikdə tərifi

540.1. Əgər iki şəxs arasında mövcud olan qarşılıqlı tələblərin icra müddəti çatmışsa, həmin tələblərə onların əvəzləşdirilməsi yolu ilə xitam verilə bilər.

Əvəzləşdirmə nə deməkdir?

Əvəzləşdirmə zamanı tərəflər bir-birinə ödəniş etmək əvəzinə qarşılıqlı tələbləri hesablaşdırır və onlar ödənilmiş sayılır. Bunun üçün tələblər qarşılıqlı olmalı və icra müddəti çatmalıdır. İcra müddəti hələ çatmamış tələbin sahibi əvəzləşdirməyə razıdırsa, o da mümkündür; əvəzləşdirmə digər tərəfə məlumat verməklə həyata keçirilir və bu məlumat şərtlə və ya müddətlə bağlı olduqda etibarsızdır (Mülki Məcəllə, maddə 540.2).

Tələblər bir-birini tam ödəmirsə, yalnız kiçik tələbin həcmi qədər əvəzləşdirmə aparılır (Mülki Məcəllə, maddə 543). Bəzi hallarda əvəzləşdirməyə yol verilmir: razılaşma ilə əvvəlcədən istisna edildikdə, öhdəlik sağlamlığa vurulan zərərin ödənilməsini nəzərdə tutduqda, tələbə tətbiq edilməli iddia müddəti keçdikdə, alimentlərin tutulması ilə bağlı olduqda və Məcəllədə göstərilən digər hallarda (Mülki Məcəllə, maddə 545). Tələb güzəşt edildikdə borclu ilk kreditora qarşı qarşılıqlı tələbini yeni kreditorun tələbi ilə əvəzləşdirə bilər (Mülki Məcəllə, maddə 541.1).

Nümunə

A B-yə 500 manat, B isə A-ya 300 manat borcludursa və hər iki borcun müddəti çatıbsa, əvəzləşdirmədən sonra yalnız A-nın B-yə 200 manat borcu qalır.