Beynəlxalq müqavilələrin hüquqi qüvvəsi

Beynəlxalq müqavilələrin hüquqi qüvvəsi — qanunvericilikdə tərifi

23.1. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 148-ci maddəsinin II hissəsinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sisteminin tərkib hissəsidir.

23.2. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilələrin Azərbaycan Respublikasının normativ hüquqi aktlarına münasibətdə hüquqi qüvvəsi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 151-ci maddəsi ilə müəyyən edilir.

23.3. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı hökumətlərarası müqavilələr həmin müqavilələrin Azərbaycan Respublikası üçün məcburiliyinə razılığın ifadə olunduğu normativ hüquqi aktlardan daha üstün hüquqi qüvvəyə malikdir.

Beynəlxalq müqavilələrin hüquqi qüvvəsi nə deməkdir?

Beynəlxalq müqavilələrin hüquqi qüvvəsi anlayışı beynəlxalq müqavilənin daxili hüquq sistemində hansı yeri tutduğunu və daxili aktla ziddiyyət yarandıqda hansının üstün olduğunu göstərir. Konstitusiya Qanunu burada müqavilənin növünü həlledici sayır: dövlətlərarası müqavilələrin qüvvəsi bilavasitə Konstitusiya ilə müəyyən edilir, hökumətlərarası müqavilə isə ona razılıq verən normativ aktdan üstündür. Dövlətlərarası müqavilələri, habelə qanunlardan fərqli qaydalar nəzərdə tutan hökumətlərarası müqavilələri Milli Məclis təsdiq və ləğv edir (Konstitusiya, maddə 95).

Konstitusiyaya görə qanunvericilik sisteminə daxil olan aktlarla (Konstitusiya və referendum aktları istisna olmaqla) dövlətlərarası müqavilə arasında ziddiyyət yaranarsa, beynəlxalq müqavilə tətbiq edilir (Konstitusiya, maddə 151). Müqavilələr, normalarının tətbiqi üçün dövlətdaxili aktın qəbulunu tələb edən hallar istisna olmaqla, birbaşa tətbiq edilməlidir (Normativ hüquqi aktlar haqqında Konstitusiya Qanunu, maddə 23.4). Dövlət beynəlxalq hüququn hamılıqla qəbul edilmiş prinsip və normalarının üstünlüyünü də tanıyır (Normativ hüquqi aktlar haqqında Konstitusiya Qanunu, maddə 22).

Nümunə

Qanunla Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilə arasında ziddiyyət olduqda məhkəmə müqavilənin normasını tətbiq edir.