Müştərək cəmiyyətin orqanları və vəsaitləri

Cəmiyyətin digər vəzifələri:

• binanın bütün sahə mülkiyyətçiləri tərəfindən ümumi əmlakın saxlanılması və təmiri üzrə vəzifələrin onların ümumi əmlaka mülkiyyət hüququnda paylarına mütənasib olaraq yerinə yetirilməsini təmin etmək (maddə 123.0.5);
• ümumi əmlaka sahiblik, ondan istifadə və sərəncam qaydası müəyyən edilərkən sahə mülkiyyətçilərinin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə riayət edilməsini təmin etmək (maddə 123.0.6);
• sahə mülkiyyətçilərinin ümumi əmlaka sahiblik, istifadə və (qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərdə) sərəncam hüquqlarının həyata keçirilməsini çətinləşdirən və maneçilik törədən üçüncü şəxslərin hərəkətlərinin qarşısını almaq və ya onlara son qoymaq üçün zəruri tədbirlər görmək (maddə 123.0.7);
• çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin qanuni mənafelərini, o cümlədən üçüncü şəxslərlə münasibətlərdə təmsil etmək (maddə 123.0.8).

İdarəetmə orqanları və ümumi yığıncağın səlahiyyətləri (maddə 124–125)

Cəmiyyət iştirakçılarının ümumi yığıncağı, cəmiyyətin idarə heyəti və maliyyə təftiş komissiyası (müfəttişi) cəmiyyətin idarəetmə orqanlarıdır (maddə 124). Ümumi yığıncaq cəmiyyətin ali idarəetmə orqanıdır və bu Məcəllə, həmçinin nizamnamə ilə müəyyən edilmiş qaydada çağırılır (maddə 125.1). Onun səlahiyyətləri (maddə 125.2):

• nizamnaməyə dəyişikliklər etmək (maddə 125.2.1);
• cəmiyyətin yenidən təşkili və ləğv edilməsi haqqında qərar (maddə 125.2.2);
• idarə heyətini və təftiş komissiyasını (müfəttişi) seçmək (maddə 125.2.3);
• üzvlərin mütləq ödənişlərinin və haqlarının miqdarını müəyyən etmək (maddə 125.2.4);
• xüsusi fondu, o cümlədən ehtiyat fondunu, ümumi əmlakın və avadanlığın bərpası və təmiri fondunu yaratmaq (maddə 125.2.5);
• borc alınması, o cümlədən bank kreditlərinin alınması haqqında qərar (maddə 125.2.6);
• təsərrüfat fəaliyyətindən əldə edilən gəlirin istifadə istiqamətlərini müəyyən etmək (maddə 125.2.7);
• maliyyə fəaliyyəti haqqında illik planı və onun icrası haqqında hesabatı təsdiq etmək (maddə 125.2.8);
• idarə heyətinin, idarə heyəti sədrinin və təftiş komissiyasının (müfəttişin) hərəkətlərindən şikayətlərə baxmaq (maddə 125.2.9);
• idarə heyəti sədrinin təqdimatı ilə binaya xidmət göstərən işçilərə aid daxili nizam qaydalarının qəbulu və dəyişdirilməsi, o cümlədən onların əməyinin ödənilməsi haqqında qərar (maddə 125.2.10);
• idarə heyəti üzvlərinin mükafatlandırılması məbləğini müəyyən etmək (maddə 125.2.11);
• ümumi əmlakın icarəyə və ya ona dair digər hüquqların verilməsi haqqında, həmçinin Məcəllənin 122.2.1–122.2.4-cü maddələrindəki məsələlər üzrə qərarlar (maddə 125.2.12);
• bu Məcəllə ilə və ya qanunla nəzərdə tutulmuş digər məsələlər (maddə 125.2.13).

Siyahı açıqdır: nizamnamə ilə 125.2-ci maddədə nəzərdə tutulandan başqa digər məsələlər də ümumi yığıncağın səlahiyyətlərinə aid edilə bilər (maddə 125.3). Bundan əlavə, ümumi yığıncağın idarə heyətinin səlahiyyətlərinə aid olan məsələləri həll etmək hüququ vardır (maddə 125.4).

Ümumi yığıncağın çağırılması və qərar qəbulu (maddə 126)

Ümumi yığıncaq hər il cəmiyyətin idarə heyəti tərəfindən çağırılmalıdır; yığıncağın keçirilməsi müddətlərini və qaydasını, habelə qəbul edilmiş qərarlar barədə məlumat verilməsi qaydasını ümumi yığıncaq müəyyən edir (maddə 126.1). İllik yığıncaqdan başqa, idarə heyətinin, təftiş komissiyasının (müfəttişin) və ya iştirakçılarından birinin təşəbbüsü ilə növbədənkənar ümumi yığıncaqlar çağırıla bilər (maddə 126.2). Yığıncağın keçirilməsi haqqında yazılı bildiriş Məcəllənin 44.4 və 44.5-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş qaydada tərtib olunur və göndərilir (maddə 126.3).

⚠ İmtahan tələsi: «növbədənkənar yığıncaq yalnız idarə heyətinin təşəbbüsü ilə çağırıla bilər» səhvdir: təşəbbüs idarə heyətindən, təftiş komissiyasından (müfəttişdən) və ya cəmiyyətin iştirakçılarından birindən gələ bilər (maddə 126.2). İllik və zəruri hallarda növbədənkənar yığıncağı çağırmaq və keçirmək isə idarə heyətinin vəzifəsidir (maddə 128.0.8).

Cəmiyyətin yenidən təşkili və ləğvi (125.2.2), borc, o cümlədən bank kreditlərinin alınması (125.2.6), təsərrüfat fəaliyyətindən əldə edilən gəlirin istifadə istiqamətləri (125.2.7), ümumi əmlakın icarəyə və ya ona dair digər hüquqların verilməsi, habelə 122.2.1–122.2.4-cü maddələrdəki məsələlər (125.2.12) üzrə ümumi yığıncağın qərarları cəmiyyətin iştirakçılarının ümumi sayının üçdəiki səs çoxluğu ilə qəbul edilir. Digər məsələlər üzrə qərarlar ümumi yığıncaqda iştirak edən iştirakçıların və ya onların nümayəndələrinin ümumi sayının səs çoxluğu ilə qəbul edilir (maddə 126.4).

⚠ İmtahan tələsi: üçdəiki yığıncaqda iştirak edənlərin deyil, cəmiyyətin iştirakçılarının ümumi sayının üçdəikisidir. Bu bəndlər sırasında 125.2.1 (nizamnaməyə dəyişikliklər), 125.2.3 (seçkilər) və 125.2.5 (xüsusi fond) yoxdur — onlar üzrə qərarlar «digər məsələlər» kimi iştirak edən iştirakçıların və ya nümayəndələrinin ümumi sayının səs çoxluğu ilə qəbul edilir (maddə 126.4).

Ümumi yığıncağı idarə heyətinin sədri və ya onun müavini aparır; onlar olmadıqda yığıncağı idarə heyətinin üzvlərindən biri aparır (maddə 126.5). Ümumi yığıncağın gündəliyə daxil edilməmiş məsələlər üzrə qərarlar qəbul etmək, habelə yığıncağın gündəliyində dəyişiklik etmək hüququ yoxdur (maddə 126.6). Nizamnamə ilə iştirakçılara məxsus sahələrin növündən (yaşayış və ya qeyri-yaşayış) və həll edilən məsələlərin xüsusiyyətindən asılı olaraq iştirakçıların qrupları üzrə səsvermə nəzərdə tutula bilər (maddə 126.7).

Ümumi yığıncağın çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi əmlakı ilə bağlı hər hansı bir qərarı ilə cəmiyyətin iştirakçısı olmayan və öz mülkiyyət hüquqlarının pozulmasını güman edən həmin binanın sahə mülkiyyətçisi razı olmadıqda belə qərar tətbiq edilmir. Bu halda həmin məsələlər üzrə qərar Məcəllənin 43–47-ci maddələrinə müvafiq olaraq keçirilən çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı tərəfindən qəbul olunmalıdır (maddə 126.8). Yığıncağın təşkili, keçirilməsi, səsvermə, qərar qəbul edilməsi və digər məsələlərlə bağlı Məcəllənin 44–47-ci maddələrinin müvafiq müddəaları bu maddənin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla tətbiq edilir (maddə 126.9).

İdarə heyəti və onun vəzifələri (maddə 127–128)

İdarə heyəti cəmiyyət iştirakçılarına hesabat verən icra orqanıdır və cəmiyyətin fəaliyyətinə cari rəhbərliyi həyata keçirir (maddə 127.1). Çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağının müstəsna səlahiyyətlərinə və cəmiyyət iştirakçılarının ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlər istisna olmaqla, idarə heyəti cəmiyyətin fəaliyyəti ilə bağlı bütün məsələlər üzrə qərarlar qəbul edə bilər (maddə 127.2), ümumi yığıncaq isə idarə heyətinin səlahiyyətlərinə aid məsələləri də həll edə bilər (maddə 125.4).

İdarə heyəti ən azı üç üzvdən ibarət olmaqla iştirakçıların ümumi yığıncağında cəmiyyətin iştirakçıları sırasından nizamnamə ilə müəyyən edilmiş, lakin iki ildən artıq olmayan müddətə seçilir (maddə 127.3). İdarə heyəti öz tərkibindən heyətin sədrini seçir (maddə 127.4). Heyətin iclasları sədr tərəfindən nizamnamə ilə müəyyən edilmiş müddətdə çağırılır (maddə 127.5). İclas idarə heyəti üzvlərinin yarısından çoxu iştirak etdikdə səlahiyyətlidir; heyətin qərarları protokolla rəsmiləşdirilir (maddə 127.6).

⚠ İmtahan tələsi: «idarə heyətinin sədrini ümumi yığıncaq seçir» səhvdir: ümumi yığıncaq idarə heyətini və təftiş komissiyasını (müfəttişi) seçir (maddə 125.2.3), sədri isə idarə heyəti öz tərkibindən seçir (maddə 127.4). Təftiş komissiyası da öz tərkibindən sədrini seçir (maddə 130.2).

İdarə heyətinin vəzifələri (maddə 128.0):

• cəmiyyət tərəfindən qanunvericiliyə və nizamnaməyə riayət edilməsini təmin etmək (maddə 128.0.1);
• mütləq ödənişlərin və haqların iştirakçılar tərəfindən vaxtında ödənilməsinə nəzarət etmək (maddə 128.0.2);
• müvafiq il üçün xərclər və gəlirlər smetasını və maliyyə fəaliyyəti haqqında hesabatı tərtib edib təsdiq olunmaq üçün ümumi yığıncağa təqdim etmək (maddə 128.0.3);
• binanı (binaları) idarə etmək və ya idarə olunmasına dair müqavilələr bağlamaq (maddə 128.0.4);
• binaya (binalara) xidmət göstərmək üçün işçiləri işə qəbul etmək və işdən azad etmək (maddə 128.0.5);
• ümumi əmlaka xidmətlərin göstərilməsi, onun təmiri və istismarı ilə əlaqədar müqavilələr bağlamaq (maddə 128.0.6);
• iştirakçıların siyahısını, kargüzarlığı, mühasibat uçotunu aparmaq və maliyyə hesabatlarını tərtib etmək (maddə 128.0.7);
• iştirakçıların illik və zəruri hallarda növbədənkənar ümumi yığıncağını çağırmaq və keçirmək (maddə 128.0.8);
• qanunvericilikdən və nizamnamədən irəli gələn digər vəzifələri yerinə yetirmək (maddə 128.0.9).

İdarə heyətinin sədri (maddə 129)

İdarə heyətinin sədri Məcəllənin 127.3-cü maddəsi nəzərə alınmaqla nizamnamə ilə müəyyən edilmiş müddətə seçilir. Sədr idarə heyətinin qərarlarının icrasını təmin edir və onların icrası ilə bağlı cəmiyyətin bütün vəzifəli şəxsləri üçün məcburi olan göstəriş və sərəncamlar verir (maddə 129.1). O, cəmiyyətin adından etibarnamə verilmədən hərəkət edir, ödəniş sənədlərini imzalayır, qanunvericiliklə, nizamnamə ilə idarə heyətinin və ya ümumi yığıncağın razılığını tələb etməyən əqdlər bağlayır, binaya xidmət göstərən işçilərə dair cəmiyyətin daxili qaydalarını və onların əməyinin ödənilməsinə dair təklifləri işləyib hazırlayır və təsdiq olunmaq üçün ümumi yığıncağa təqdim edir (maddə 129.2).

📌 Qeyd: rolları ayırın: işçilərə dair daxili qaydaları sədr hazırlayıb təqdim edir (maddə 129.2), ümumi yığıncaq isə sədrin təqdimatı ilə qəbul edir (maddə 125.2.10); smetanı idarə heyəti tərtib edib təqdim edir (maddə 128.0.3), smeta barədə rəyi təftiş komissiyası (müfəttiş) təqdim edir (maddə 130.3.2).

Təftiş komissiyası (müfəttiş) (maddə 130)

Təftiş komissiyası (124-cü maddədə — maliyyə təftiş komissiyası) və ya müfəttiş cəmiyyət iştirakçılarının ümumi yığıncağında iki ildən artıq olmayan müddətə seçilir; təftiş komissiyasının tərkibinə cəmiyyətin idarə heyətinin üzvləri daxil edilə bilməzlər (maddə 130.1). Təftiş komissiyası seçildikdə öz tərkibindən komissiyanın sədrini seçir (maddə 130.2). Təftiş komissiyası (müfəttiş) ildə bir dəfədən az olmayaraq cəmiyyətin maliyyə fəaliyyətinin təftişini keçirir (maddə 130.3.1); müvafiq il üçün gəlir və xərclər smetası barədə rəyi, habelə maliyyə fəaliyyəti haqqında və mütləq ödənişlər və haqların miqdarı haqqında hesabatı ümumi yığıncağa təqdim edir (maddə 130.3.2); öz fəaliyyəti barədə ümumi yığıncağa hesabat verir (maddə 130.3.3).

Cəmiyyətin vəsaitləri və əmlakı (maddə 131)

Cəmiyyətin mülkiyyətində daşınar, habelə çoxmənzilli binanın daxilində və ya onun kənarında yerləşən daşınmaz əmlak ola bilər (maddə 131.1). Cəmiyyətin vəsaitləri bunlardan ibarətdir (maddə 131.2):

• mütləq ödənişlər, cəmiyyət üzvlərinin giriş və digər haqları (maddə 131.2.1);
• cəmiyyətin məqsədlərinə nail olunması və vəzifələrinin yerinə yetirilməsinə yönəlmiş təsərrüfat fəaliyyətindən əldə edilən gəlirlər (maddə 131.2.2);
• ümumi əmlakın istismarı, cari və əsaslı təmirin aparılması, ayrı-ayrı kommunal xidmətlərin göstərilməsi üçün ayrılan subsidiyalar, digər subsidiyalar (maddə 131.2.3);
• digər daxilolmalar (maddə 131.2.4).

İştirakçıların ümumi yığıncağının qərarı ilə nizamnamədə nəzərdə tutulmuş məqsədlər üçün xərclənən xüsusi fond yaradıla bilər; xüsusi fondların yaradılması qaydası ümumi yığıncaqda müəyyən edilir (maddə 131.3). İdarə heyətinin cəmiyyətin bank hesabında olan vəsaitlərdən cəmiyyətin maliyyə planına uyğun olaraq istifadə etmək hüququ vardır (maddə 131.4).

📌 Yadda saxla — testlərdə ən çox düşən 11 fakt

1. İdarəetmə orqanları: iştirakçıların ümumi yığıncağı, idarə heyəti, maliyyə təftiş komissiyası (müfəttiş); ümumi yığıncaq — ali idarəetmə orqanı (maddə 124, 125.1)
2. Üzv olmayan sahə mülkiyyətçiləri ilə ümumi əmlakın saxlanılması və təmiri haqqında müqavilələr bağlamaq (141-1.1-ci maddədəki qaydanın müvafiq müddəaları nəzərə alınmaqla) cəmiyyətin vəzifəsidir (maddə 123.0.2)
3. Nizamnamə ilə ümumi yığıncağın səlahiyyətlərinə digər məsələlər də aid edilə bilər; yığıncağın idarə heyətinin səlahiyyətlərinə aid məsələləri həll etmək hüququ var (maddə 125.3–125.4)
4. İllik yığıncağı idarə heyəti hər il çağırmalıdır; növbədənkənar yığıncaq idarə heyətinin, təftiş komissiyasının (müfəttişin) və ya iştirakçılarından birinin təşəbbüsü ilə çağırıla bilər (maddə 126.1–126.2)
5. İştirakçıların ümumi sayının üçdəiki səs çoxluğu: yenidən təşkil və ləğv, borc alınması (o cümlədən bank krediti), təsərrüfat fəaliyyətindən gəlirin istifadə istiqamətləri, ümumi əmlakın icarəyə və ya ona dair digər hüquqların verilməsi, 122.2.1–122.2.4 məsələləri; digər məsələlər — iştirak edən iştirakçıların və ya nümayəndələrinin ümumi sayının səs çoxluğu (maddə 126.4)
6. Yığıncağı idarə heyətinin sədri və ya müavini, onlar olmadıqda heyət üzvlərindən biri aparır; gündəliyə daxil edilməmiş məsələ üzrə qərar qəbul etmək və gündəliyi dəyişmək hüququ yoxdur (maddə 126.5–126.6)
7. Ümumi əmlakla bağlı qərarla cəmiyyətin iştirakçısı olmayan və mülkiyyət hüquqlarının pozulmasını güman edən sahə mülkiyyətçisi razı olmadıqda qərar tətbiq edilmir (maddə 126.8)
8. İdarə heyəti — ən azı üç üzv, iştirakçılar sırasından, nizamnamə ilə müəyyən edilmiş, lakin iki ildən artıq olmayan müddətə; iclas üzvlərin yarısından çoxu iştirak etdikdə səlahiyyətlidir (maddə 127.3, 127.6)
9. Sədri idarə heyəti öz tərkibindən seçir; sədr cəmiyyətin adından etibarnamə verilmədən hərəkət edir (maddə 127.4, 129.2)
10. Təftiş komissiyası və ya müfəttiş iki ildən artıq olmayan müddətə seçilir; komissiyanın tərkibinə idarə heyətinin üzvləri daxil edilə bilməz; təftiş — ildə bir dəfədən az olmayaraq (maddə 130.1, 130.3.1)
11. Xüsusi fond ümumi yığıncağın qərarı ilə yaradıla bilər; idarə heyəti bank hesabındakı vəsaitlərdən maliyyə planına uyğun istifadə etmək hüququna malikdir (maddə 131.3–131.4)

Biliyini yoxla: Dərs 12 testi — 25 sual · bütün testlər

Əvvəlki mövzu: kooperativ üzvlüyü və müştərək cəmiyyət (maddə 112–122).

Növbəti mövzu: yaşayış sahəsi və kommunal xidmət haqqı (maddə 132–140).