Hüquqi terminTorpaq və mənzil hüququ
Torpağın alınmasına əsas verən dövlət ehtiyacları
QISACA
Torpağın dövlət tərəfindən alınmasına yol verən, Qanunda qapalı siyahı ilə sadalanan ehtiyaclar: yollar, sərhəd, müdafiə, dağ-mədən, liman və aeroport.
Qanunvericilikdə tərifi
3.1. Bu Qanuna əsasən torpağın alına biləcəyi dövlət ehtiyacları aşağıdakılardır:
3.1.1. dövlət əhəmiyyətli yolların və digər kommunikasiya xətlərinin (magistral neft və qaz boru kəmərlərinin, kanalizasiya, yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin, hidrotexniki qurğuların) çəkilməsi və quraşdırılması;
3.1.2. sərhədboyu zolaqda dövlət sərhədinin etibarlı mühafizəsinin təmin edilməsi;
3.1.3. müdafiə və təhlükəsizlik əhəmiyyətli obyektlərin tikilməsi;
3.1.4. dövlət əhəmiyyətli dağ-mədən sənayesi obyektlərinin tikilməsi;
3.1.5. dəniz limanının ərazisinin artırılması; …
Sadə dildə izah
Dövlət ehtiyacı alınmanın qanuni əsasıdır: torpaq yalnız Qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda alına bilər (Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında Qanun, maddə 3.2), siyahıda olmayan məqsəd alınma üçün əsas ola bilməz. Siyahı dövlət əhəmiyyətli yolların, magistral boru kəmərlərinin, yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin və hidrotexniki qurğuların çəkilməsini, sərhədin mühafizəsini, müdafiə və təhlükəsizlik obyektlərini, dövlət əhəmiyyətli dağ-mədən obyektlərini, dəniz limanının ərazisinin artırılmasını və dövlət hava limanlarını əhatə edir (Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında Qanun, maddə 3.1).
Məhkəmə sahibliyi təsdiq edərkən alınmanın bu siyahıya uyğunluğunu yoxlayır (Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında Qanun, maddə 52.2.1). Alınmanın təsirinə məruz qalan şəxs isə alınmanın siyahıya zidd olmasını və ya torpağın layihənin həyata keçirilməsi üçün lazım olmamasını əsas gətirərək məhkəməyə ərizə verə bilər (Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında Qanun, maddə 52.3).
Nümunə
Magistral qaz boru kəmərinin çəkilməsi üçün xüsusi mülkiyyətdəki torpaq alına bilər, lakin bu siyahıda olmayan məqsəd üçün alınma yolverilməzdir.
Mənbə: Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu, maddə 3.1