Güclü ruhi həyəcan (affekt)

Güclü ruhi həyəcan (affekt) — qanunvericilikdə tərifi

Zərərçəkmiş şəxs tərəfindən edilən zorakılıq, ağır təhqir və ya sair qanunsuz və ya əxlaqsız hərəkətlər (hərəkətsizlik) nəticəsində, habelə zərərçəkmiş şəxsin mütəmadi qanunsuz və ya əxlaqsız davranışı ilə əlaqədar yaranmış uzun sürən dözülməz psixi şərait nəticəsində qəflətən baş vermiş güclü ruhi həyəcan (affekt) vəziyyətində qəsdən adam öldürmə — iki ilədək müddətə islah işləri və ya üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Güclü ruhi həyəcan (affekt) nə deməkdir?

Cinayət Məcəlləsi affekti yalnız onun səbəbi zərərçəkmiş şəxsin öz davranışı olduqda nəzərə alır. Bu davranış birdəfəlik ola bilər, məsələn, zorakılıq, ağır təhqir, sair qanunsuz və ya əxlaqsız hərəkət (hərəkətsizlik), yaxud mütəmadi xarakter daşıyaraq uzun sürən dözülməz psixi şərait yarada bilər. Hər iki halda həyəcan qəflətən baş verməli, əməl də məhz bu vəziyyətdə törədilməlidir.

Affekt vəziyyətində qəsdən adam öldürmə qəsdən adam öldürmənin əsas tərkibindən xeyli yüngül cəzalandırılır (Cinayət Məcəlləsi, maddə 120.1), iki və ya daha çox şəxsi belə vəziyyətdə öldürmə isə üç ildən altı ilədək azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır (Cinayət Məcəlləsi, maddə 122.2). Affekt vəziyyətində sağlamlığa ağır və ya az ağır zərər vurma da ayrıca tərkibdir (Cinayət Məcəlləsi, maddə 129), digər cinayətlərdə isə bu vəziyyət cəzanı yüngülləşdirən hal sayılır (Cinayət Məcəlləsi, maddə 59.1.8).

Nümunə

Uzun müddət ailə üzvünü döyən və alçaldan şəxsin növbəti zorakılığına cavab olaraq qəflətən baş vermiş affekt vəziyyətində törədilən öldürmə qəsdən adam öldürmənin əsas tərkibi kimi deyil, daha yüngül tərkib kimi qiymətləndirilir.