Əsassız varlanma

Əsassız varlanma — qanunvericilikdə tərifi

1091.1. Əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin.

Əsassız varlanma nə deməkdir?

Əsassız varlanmada iki tərəf var: varlanmış şəxs və hesabına varlanma baş vermiş məhrum olan. Varlanma ona haqq qazandıran qanuni və ya müqavilə əsası olmadıqda əsassız sayılır; həyata keçirilməmiş və ya sonradan aradan qalxmış əsasa söykənən varlanma da əsassızdır (Mülki Məcəllə, maddə 1091.2). Varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə qaytarmalıdır (Mülki Məcəllə, maddə 1092.1), bu mümkün olmadıqda onların dəyəri ödənilir (Mülki Məcəllə, maddə 1092.2).

Varlanmış şəxs qaytarma tələb olunduğu anda artıq varlı olmadığını sübut edərsə, iddia istisna edilir, lakin bu qayda hüquqi əsasın olmadığını bilən şəxsə şamil edilmir (Mülki Məcəllə, maddə 1092.3). Deliktdən fərqli olaraq, burada təqsirli hüquqa zidd əməl deyil, əmlakın əsassız keçməsi faktı əsasdır. Qaytarma hüququ məhrum olana öz hüququnun məlum olduğu vaxtdan ən geci iki il sonra müddətin keçməsinə görə qüvvədən düşür (Mülki Məcəllə, maddə 1095).

Nümunə

Ödəyici səhvən pulu yad şəxsin hesabına köçürür; hesab sahibi heç bir əsas olmadan əldə etdiyi bu məbləği ödəyiciyə qaytarmalıdır.