Dəbbə pulu

Dəbbə pulu — qanunvericilikdə tərifi

462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir.

Dəbbə pulu nə deməkdir?

Dəbbə pulu cərimə və ya penya formasında müəyyən edilir və öhdəliyin icrasını təmin edən üsullardandır (Mülki Məcəllə, maddə 460.1). Onun kreditor üçün əsas üstünlüyü ondadır ki, dəbbə pulunu tələb edərkən ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir (Mülki Məcəllə, maddə 462.1). Lakin borclu öhdəliyin icra edilməməsi üçün məsuliyyət daşımırsa, dəbbə pulu tələb edilə bilməz (Mülki Məcəllə, maddə 462.2).

Dəbbə pulu haqqında razılaşma əsas öhdəliyin formasından asılı olmayaraq yazılı formada bağlanmalıdır (Mülki Məcəllə, maddə 463.1), bu formaya riayət edilməməsi isə razılaşmanı etibarsız edir (Mülki Məcəllə, maddə 463.2). Tərəflər dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilər və bu məbləğ mümkün zərərdən çox ola bilər (Mülki Məcəllə, maddə 462.3), lakin məhkəmə tənasübsüz yüksək dəbbə pulunu azalda bilər (Mülki Məcəllə, maddə 467). Ümumi qaydaya görə zərərin yalnız dəbbə pulu ilə ödənilməyən hissəsinin əvəzi ödənilir (Mülki Məcəllə, maddə 466.1).

Nümunə

Müqavilədə hər gecikmə günü üçün penya nəzərdə tutulubsa, malı gecikdirən satıcı alıcıya, onun zərər çəkdiyi sübut edilmədən də, penyanı ödəməlidir.