Əldən çıxmış fayda

Əldən çıxmış fayda — qanunvericilikdə tərifi

21.2. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür.

Əldən çıxmış fayda nə deməkdir?

Əldən çıxmış fayda zərərin ikinci tərkib hissəsidir və şəxsin mövcud əmlakının azalmasını deyil, hüquq pozuntusu olmasaydı əldə edəcəyi gəliri əhatə edir. Burada meyar «adi mülki dövriyyə şəraiti»dir: hesaba yalnız hadisələrin adi gedişində həmin şəxsin əldə edəcəyi gəlirlər alınır.

Öhdəlik icra edilmədikdə zərər Mülki Məcəllənin zərər haqqında ümumi qaydalarına uyğun müəyyənləşdirilir (Mülki Məcəllə, maddə 443.2). Əldən çıxmış fayda müəyyənləşdirilərkən kreditorun onu əldə etmək üçün gördüyü tədbirlər və bu məqsədlə apardığı hazırlıq işləri nəzərə alınır (Mülki Məcəllə, maddə 443.4). Real zərərlə birlikdə əldən çıxmış fayda zərərin tam həcmini təşkil edir; qanunda və ya müqavilədə zərərin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmayıbsa, zərərçəkən onun əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər (Mülki Məcəllə, maddə 21.1).

Nümunə

Taksi sürücüsünün avtomobili başqasının təqsiri ilə baş vermiş qəza nəticəsində iki həftə təmirdə qalıbsa, həmin müddətdə adi qaydada qazanacağı gəlir onun üçün əldən çıxmış fayda sayılır.